Trong chín tháng đầu năm 2025, giao dịch thanh toán qua mã QR tại Việt Nam tăng 61,63% về số lượng và 150,67% về giá trị so với cùng kỳ 2024, theo số liệu Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước. Không phương thức thanh toán không dùng tiền mặt nào khác tăng nhanh bằng.
Hai con số đó nói hai chuyện khác nhau. Số lượng tăng 61% nghĩa là nhiều người quét hơn; giá trị tăng 150% nghĩa là mỗi lần quét họ trả nhiều tiền hơn — mã QR đang rời khỏi vùng “mua ly cà phê” và bước vào các giao dịch lớn hơn. Đây là thay đổi đáng chú ý hơn cả bản thân tốc độ tăng.
Bài này tập hợp các số liệu công khai từ Ngân hàng Nhà nước và Napas, giải thích vì sao con số của hai nguồn không khớp nhau, và rút ra vài điều thực tế cho người bán hàng nhỏ. Nếu bạn đang định nhận thanh toán bằng mã, tạo mã QR chuyển khoản chuẩn VietQR là bước đầu tiên.
Mã QR tăng nhanh nhất trong các phương thức
So sánh giữa các kênh cho thấy khoảng cách khá rõ. Bảng dưới lấy số liệu chín tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ 2024, do Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước công bố.
| Kênh thanh toán | Tăng về số lượng | Tăng về giá trị |
|---|---|---|
| Qua mã QR | 61,63% | 150,67% |
| Qua Internet | 51,20% | 37,17% |
| Qua điện thoại di động | 37,37% | 21,79% |
| Không dùng tiền mặt nói chung | 43,32% | 24,23% |
Điểm đáng chú ý nằm ở cột thứ ba. Giá trị giao dịch qua mã QR tăng gấp hơn bốn lần mức tăng chung của thanh toán không dùng tiền mặt. Nói cách khác, mã QR không chỉ được dùng nhiều hơn mà còn được tin để chuyển những khoản lớn hơn.
Vì sao số của Napas và của Ngân hàng Nhà nước không khớp
Hai nguồn đo hai thứ khác nhau, nên chênh lệch là bình thường chứ không phải sai. Napas cho biết trong mười tháng đầu năm 2025, giao dịch qua mã VietQR tăng hơn 52% về số lượng và 85% về giá trị so với cùng kỳ 2024 — thấp hơn con số 61,63% và 150,67% của Ngân hàng Nhà nước.
Lý do nằm ở phạm vi. Số của Napas chỉ tính các giao dịch chuyển tiền chạy qua hệ thống VietQR mà họ vận hành. Số của Ngân hàng Nhà nước tính mọi giao dịch thanh toán dùng mã QR trong hệ thống ngân hàng, gồm cả mã của các cổng thanh toán, mã điểm bán, và các luồng không đi qua VietQR.
Khi đọc bất kỳ con số nào về mã QR, việc đầu tiên nên làm là hỏi nó đo cái gì. Tôi thấy khá nhiều bài viết ghép số của hai nguồn vào cùng một biểu đồ, và biểu đồ đó không có ý nghĩa gì.
Gần 90 triệu tài khoản đang quét VietQR
Tính tới tháng 10 năm 2025, khoảng 90 triệu tài khoản dùng ứng dụng ngân hàng để quét mã VietQR chuyển tiền hằng ngày, theo Napas. Con số này lớn hơn dân số Việt Nam trong độ tuổi trưởng thành, vì một người thường có tài khoản ở nhiều ngân hàng.
Với người bán hàng, ý nghĩa thực tế của nó là độ phủ. Một tấm bảng VietQR đặt ở quầy gần như không loại trừ ai — khách chỉ cần có ứng dụng ngân hàng, không cần cài thêm ví điện tử nào.
Quy mô của toàn hệ thống
Năm 2025, hệ thống Napas xử lý bình quân hơn 32 triệu giao dịch mỗi ngày, với mức tăng 23,7% về số lượng so với năm 2024. Mã QR chỉ là một phần trong khối lượng đó, nhưng là phần tăng nhanh nhất.
Thanh toán bằng mã QR qua biên giới
Napas đã kết nối thanh toán bằng mã QR với Thái Lan, Campuchia và Lào, cho phép người Việt quét mã tại các nước này bằng chính ứng dụng ngân hàng trong nước. Kết nối với Trung Quốc thông qua UnionPay được công bố triển khai từ đầu tháng 12 năm 2025.
Đây là hướng đi mà thẻ ngân hàng mất nhiều thập kỷ mới làm được, còn mã QR làm trong vài năm — vì nó không cần máy đọc thẻ ở phía cửa hàng, chỉ cần một tấm giấy.
Con số này nói gì với một quán nhỏ
Ba điều rút ra được, và cả ba đều thực dụng.
Thứ nhất, không nhận thanh toán bằng mã QR giờ là một bất lợi rõ ràng chứ không còn là chuyện tùy chọn. Khi 90 triệu tài khoản đã quen quét mã, khách không mang tiền mặt là chuyện bình thường chứ không phải ngoại lệ.
Thứ hai, giá trị mỗi giao dịch đang tăng nhanh hơn số lượng, nên chuyện đối chiếu tên chủ tài khoản trước khi chuyển càng đáng làm. Số tiền lớn hơn nghĩa là hậu quả của một lần chuyển nhầm cũng lớn hơn — bốn bước kiểm tra trước khi bấm chuyển mất chưa tới mười giây.
Thứ ba, chi phí phía người bán vẫn gần bằng không. Một mã VietQR tĩnh in ra giấy không tốn phí duy trì, không giới hạn số lần quét, và dùng tới khi bạn đóng tài khoản ngân hàng.
Con số nói gì về vài năm tới
Với tốc độ Ngân hàng Nhà nước và Napas công bố cho năm 2025, tôi không thấy dấu hiệu nào cho thấy mã QR sẽ chững lại ở khâu người tiêu dùng trong vài năm tới. Hai lý do: hạ tầng phía cửa hàng gần như không tốn gì để mở rộng, và các kết nối xuyên biên giới đang mở thêm chứ không thu hẹp.
Bài này đã đi qua số liệu theo kênh thanh toán, khác biệt giữa hai nguồn thống kê, độ phủ tài khoản, và quy mô toàn hệ thống. Điều tôi muốn bạn giữ lại không phải một con số cụ thể nào — số nào rồi cũng cũ — mà là hình dạng của xu hướng: dùng nhiều hơn, và mỗi lần dùng cho số tiền lớn hơn. Nếu quán bạn chưa có bảng thanh toán, hãy in một bảng QR để bàn khổ A5 và đặt lên quầy trong hôm nay; phần khó nhất của việc này chỉ là quyết định làm.
Hỏi đáp về số liệu
Số liệu thanh toán QR lấy từ đâu là đáng tin
Ưu tiên hai nguồn: Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước cho bức tranh toàn ngành, và Napas cho riêng luồng VietQR. Các con số trên báo chí thường dẫn lại từ hai nguồn này, nên hãy kiểm xem bài báo đang trích nguồn nào và cho khoảng thời gian nào.
Vì sao giá trị giao dịch tăng nhanh hơn số lượng
Vì mã QR đang được dùng cho những khoản lớn hơn trước. Ban đầu nó phổ biến ở các giao dịch nhỏ tại quán ăn và cửa hàng; nay nó xuất hiện ở chuyển tiền giữa cá nhân, thanh toán dịch vụ và các khoản có giá trị cao hơn.
Mã QR có thay thế hoàn toàn tiền mặt ở Việt Nam không
Chưa, và cũng không nên kỳ vọng điều đó trong ngắn hạn. Nhiều nơi vẫn thuận tiện hơn với tiền mặt, và một bộ phận người dùng lớn tuổi chưa quen thao tác quét. Con số tăng trưởng nói về tốc độ chứ không nói về việc thay thế.
Thanh toán bằng mã QR có tốn phí không
Với người chuyển, phí chuyển khoản liên ngân hàng ở phần lớn ngân hàng hiện đã miễn. Với người nhận, mã VietQR tĩnh in ra không tốn phí duy trì nào — khác với mã điểm bán qua cổng thanh toán, vốn có biểu phí riêng theo hợp đồng.
Số liệu này có tính cả mã QR không phải để thanh toán không
Không. Các con số trong bài chỉ tính giao dịch thanh toán. Mã QR dùng cho WiFi, danh thiếp, menu hay tra cứu hóa đơn không nằm trong bất kỳ thống kê nào, đơn giản vì mã tĩnh không đi qua máy chủ nào để mà đếm.